پونیشا چیست و چگونه شکل گرفت؟
پونیشا؛ یک پلتفرم استخدام فریلنسر و برون سپاری پروژه است. که سال ۱۳۹۰ توسط نیما نورمحمدی (بنیانگذار و رئیس هیات مدیره پونیشا) در تهران شروع به کار کرد. پونیشا در سالهای ابتدایی فعالیت خود با استقبال خوبی مواجه شده بود. اما نقطه عطف شکوفایی این استارتاپ پس از همهگیری ویروس کرونا در اواخر سال ۱۳۹۸ اتفاق افتاد. در زمانی که افراد زیادی شغلشان را از دست دادند، واژه “فریلنسری و دورکاری” بشدت محبوبیت پیدا کرد. در آن سالها در حالی که بیشتر استارتاپها درگیر بحران بودند، پونیشا رشد ۲ برابری را تجربه کرد.
این اتفاق توجه سرمایهگذاران را به پونیشا جلب کرد و این استاراپ در ۹همین سال از فعالیت خود توانست سرمایه ۱۸ میلیاردی را کسب کند. نیما نورمحمدی در سن ۳۲ سالگی وبسایت پونیشا را راهاندازی کرد از آن زمان تا حالا این استارتاپ تبدیل به بزرگترین پلتفرم فریلنسری ایران شده است.
پونیشا در سال ۱۴۰۲
طبق آخرین گزارش سالیانه پونیشا، بیش از ۱ میلیون کاربر در این وبسایت ثبتنام کردهاند و ماهیانه حدود ۱۷۵ هزار نفر از این پلتفرم بازدید میکنند. این موضوع پونیشا را به یکی از مهمترین بازیگران اکوسیستم فریلنسینگ ایران تبدیل کرده است.
محبوبترین دستهبندیها و مهارتها
دستهبندی “توسعه نرمافزار و IT” با بیشترین تعداد پروژه ثبتشده، محبوبترین حوزه در میان کارفرمایان پونیشا محسوب میشود. در کنار آن، مهارتهایی مثل طراحی سایت، تایپ و طراحی لوگو نیز به عنوان پرکاربردترین تواناییهای فریلنسری شناخته میشوند. این مهارتها، بر اساس نیازهای بازار و پروژههای متنوع، جایگاه ویژهای در میان کارفرمایان و فریلنسرها دارند و تقاضای بالایی برای آنها وجود دارد.
تغییرات و بهبودهای اخیر در پونیشا
- رونمایی از وبسایت جدید در دیماه ۱۴۰۲ برای بهبود تجربه کاربری و افزایش امنیت
- بهبود سیستم پرداخت امن برای محافظت از منافع فریلنسرها و کارفرمایان
- افزایش مقیاسپذیری پلتفرم با ارتقای زیرساختها و سرورها
پونیشا گزارش سالانه خود را منتشر کرد که شامل آمارهایی از رشد کاربران، ارزش پروژهها و برخی ویژگیهای جدید این پلتفرم بود. اما نکته مهم اینجاست که این امار و ارقام، صرفاً مربوط به پروژههای ثبتشده است. بهعبارت دیگر، این آمار نمیگویند که چه تعداد از فریلنسرها واقعاً به درآمد رسیدهاند. میزان پروژهای موفق چقدر است. چند درصد از پروژهها بدون انتخاب فریلنسر لغو میشوند؟ آیا فریلنسرها کیفیت کاری خوبی ارائه میدهند یا فقط روی کمترین قیمت رقابت میکنند؟
این عدم شفافیت یکی از دلایلی بود که باعث شد تصمیم بگیرم این مقاله را بنویسم. برای کمک به فریلنسرها و کارفرمایان تا با دید بازتری در استفاده از این پلتفرم تصمیم بگیرند. در ادامه نقاط منفی وبسایت پونیشا را با هم برسی میکنیم.
۱. پروژهای موفق خیلی کم
نرخ موفقیت پروژهها در عمل بسیار پایینتر از حد انتظار است. پونیشا در گزارش سالانه خود ۶ بار به شعار “کار نشد نداره” اشاره کرده است. اما با یک برسی ساده متوجه میشوید که تعداد زیادی از کارفرمایان هیچ پروژه موفقی ندارند! این موضوع هم برای فریلنسرها و هم برای کارفرمایان نگرانکننده است، زیرا نشاندهنده چالشهای عمیق در فرآیند انجام پروژههاست.
اگر پروژهها در پونیشا به سرانجام نمیرسند، یعنی فریلنسرهایی که پیشنهاد ارسال میکنند، در نهایت دست خالی میمانند! پس هزینهای که کارفرما برای ثبت پروژه و هزینهای که فریلنسر برای ارائه درخواست، پرداخت میکنند هدر میروند. یا شاید بهتر است بگوییم به جیب پونیشا میرود.
۲. کمیسیون بالای پونیشا
یکی دیگر از مسائلی که فریلنسرها و کارفرمایان در پلتفرمهای فریلنسری با آن روبهرو هستند، هزینهها و کارمزدهای بالا است. پونیشا در مجموع ۱۵٪ به عنوان هزینه خدمات دریافت میکند. علاوه بر این، فریلنسرها باید هزینه عضویت پرداخت کنند و کارفرمایان نیز باید هزینه ثبت پروژه را متقبل شوند. مقایسه کارمزدهای پونیشا با پلتفرمهای خارجی به شرح زیر است:
تعرفههای پونیشا نسبت به پلتفرمهای خارجی
| پلتفرم | کمیسیون فریلنسر | کمیسیون کارفرما |
|---|---|---|
| پونیشا | ۱۰٪ | ۵٪ |
| UpWork | ۵٪ تا ۱۰٪ (کاهش کمیسیون با افزایش درآمد) | ۵٪ |
| Fiverr | ۲۰٪ | ۰٪ |
| Freelancer | 10٪ | ۳٪ |
۳. رقابت ناسالم فریلنسرها
در وبسایتهای فریلنسری، رقابت بر سر قیمت است تا کیفیت. بسیاری از فریلنسرهای پونیشا برای جذب پروژه، قیمتهای بسیار پایینی پیشنهاد میدهند، حتی اگر کیفیت کارشان خوب باشد. این مسئله باعث میشود:
- فریلنسرهای حرفهای که هزینه معقولتری پیشنهاد میکنند، فرصت کمتری برای گرفتن پروژه داشته باشند.
- برخی از پروژهها به افرادی واگذار شوند که توانایی انجام حرفهای کار را ندارند، اما به دلیل قیمت پایین، انتخاب میشوند.
- کارفرمایان به تدریج به دنبال قیمتهای پایین و پایینتر میگردند و انتظار کیفیت بالا را با کمترین هزینه خواهند داشت.
این قیمتهای پایین به نتایج خوبی بدل نخواهند شد. کارفرما کاری را تحویل میگرند که چند ماه بعد نیاز به “بازطراحی” مجدد خواهد داشت و فریلنسرها هم متوجه خواهند شد که حقوق ماهیانشان از یک کارگر کمتر خواهد بود و از کاری که خیلی دوستش دارند دلسرد و مجبور به تغییر حرفه میشوند.
۴. اطلاعات شما در پونیشا
پونیشا بهعنوان یکی از بزرگترین پلتفرمهای فریلنسینگ در ایران، مسئولیت حفاظت از اطلاعات کاربران خود را بر عهده دارد. با این حال، در سالهای اخیر، چندین مورد نشت اطلاعات از پلتفرم پونیشا گزارش شده است.
نشت اطلاعات در سال ۱۳۹۹
در بهمنماه ۱۳۹۹، گزارشی مبنی بر نشت اطلاعات بیش از ۲۷۰ هزار کاربر پونیشا منتشر شد. این نشت به دلیل پیکربندی نامناسب یک کلاستر ElasticSearch رخ داد که اطلاعات کاربران را در دسترس عموم قرار داده بود. تیم پونیشا در بیانیهای اعلام کرد که این نشت مربوط به سرور توسعه بوده و بخشی از اطلاعات نشت شده، دادههای تستی و غیرواقعی بودهاند.
نشت اطلاعات در سال ۱۴۰۱
در مهرماه ۱۴۰۱، گزارش دیگری از نشت اطلاعات کاربران پونیشا منتشر شد. این بار، اطلاعات بیش از ۸۰۰ هزار کاربر فاش شد که شامل نام، نام خانوادگی، جنسیت، شماره ملی، تاریخ تولد، شماره تلفن همراه و سوابق تحصیلی بود. این نشت نیز به دلیل مشکلات امنیتی مشابه در سرورهای پونیشا رخ داد.
با وجود دو مورد نشت اطلاعات کاربران، همچنان گزینهای برای حذف حساب کاربری در پونیشا وجود ندارد؛ این در حالی است که ۴ سال پیش، نیما نورمحمدی در گفتوگویش با رادیو پیوست وعده اضافه شدن این قابلیت را داده بود. بنابراین، اگر قصد ثبتنام در پونیشا را دارید، باید آگاه باشید که کنترل کاملی بر اطلاعات شخصی خود نخواهید داشت.
آیا پونیشا کلاهبرداری است؟
قطعا پونیشا یک پلتفرم کلاهبرداری نیست. اگر بخواهیم منصفانه قضاوت کنیم، این پلتفرم با ایجاد فرصتهای شغلی در مناطق دورافتاده و مرزی کشور، نقش مهمی در اشتغالزایی این مناطق ایفا کرده است و میتواند برای فریلنسرهای تازهکار که به دنبال کسب تجربه هستند، یک گزینه قابل قبول باشد. اما برای موفقیت در این مسیر، چالشهایی وجود دارد که نمیتوان آنها را نادیده گرفت. و در نهایت، به گفته بنیانگذار پونیشا، تصمیم دست خودمان است که از این پلتفرم استفاده کنیم یا نه.
✦ اگر فریلنسر هستید
پونیشا میتونه نقطه شروع خوبی باشه، مخصوصاً برای کسایی که تازه وارد دنیای فریلنسینگ شدند و دنبال پروژهاند. اما واقعیت اینه که موندن طولانیمدت در پلتفرمهای فریلنسری شبیه زندگی در یک خونه اجارهایه؛ همه چیز دست صاحبخونه است. هر لحظه ممکنه قوانین تغییر کنن، کارمزد افزایش پیدا کنه و یا حتی حساب کاربریتون مسدود بشه.
اگه از پروژههای با دستمزد پایین و رقابت ناسالم خسته شدید، وقتشه مسیرتون رو از بقیه جدا کنید. در ادامه چند راهکار کاربردی رو معرفی میکنیم که بهتون کمک میکنه فریلنسینگ رو از یک شغل موقت به یک مسیر شغلی آیندهدار تبدیل کنید.
1. برند شخصی بسازید
حتی اگر در ابتدای مسیر فریلنسری هستید، ساخت برند شخصی میتواند بزرگترین برگ برنده شما باشد. با راهاندازی یک وبسایت شخصی، حضور حرفهای در شبکههای اجتماعی و یا انتشار محتواهای تخصصی، میتوانید به مرور زمان مشتریهای وفاداری جذب کنید. وقتی برند شما شکل بگیرد، دیگه لازم نیست دنبال پروژه بگردید — این پروژهها هستند که شما را پیدا میکنند.
2. روی شبکهسازی سرمایهگذاری کنید
شبکهسازی یکی از قویترین راهها برای جذب پروژه کاری است. اما اغلب توسط فریلنسرها نادیده گرفته میشود. مهارتهای شما مهماند، اما اینکه چه کسی از آنها خبر دارد به همان اندازه اهمیت دارد. با ایجاد ارتباطات واقعی و پایدار، فرصتهایی به روی شما باز میشوند که در پلتفرم پونیشا هرکز اتفاق نمیافتند؛ چون حتی سادهترین چیزها مثل اشتراک گذاری شماره تماس یا آدرس سایت شخصی، در این پلتفرمها ممنوع است.
شبکهسازی یعنی ساخت رابطههای واقعی و بلندمدت با کارفرماها، همکارها و فعالان حوزه کاریتون. این روابط میتونن تبدیل بشن به معرفی مشتری، همکاریهای آینده یا شرکت در پروژههایی که هیچ کجا آگهی نمیشن.
3. به مدلهای کاری جدید فکر کنید
فریلنسینگ تنها راه درآمد زایی از تخصص شما نیست. مدلهای کسبوکاری دیگهای هم وجود داره. برای مثال خیلیها از مدل کسبوکاری (Productized Services) استفاده میکنند. یعنی خدماتشون رو به شکل یک «محصول» با ویژگیهای مشخص، قیمت ثابت و فرآیند تحویل یکسان ارائه میدن. یا مثل ما در استودیو روژگراف، خدماتشون رو به صورت اشتراک ماهیانه عرضه میکنن. بعضیها هم دوره آموزشی یا کوچینگ برگزار میکنن و یا فایلهای دیجیتالی آماده میفروشن. و خیلی مدلهای کسبوکاری دیگهای که میتونید برای کسب درآمد از تخصصتون ازشون استفاده کنید.
4. خودتان به سراغ مشتریان بروید
شاید این روش کمی ترسناک به نظر برسه، اما خیلی وقتها کسبوکارها نمیدونن که دقیقاً چه کسی میتونه بهشون کمک کنه و به چه تخصصی نیاز دارند. یک لیست از برندها، شرکتها یا آدمهایی تهیه کن که دوست داری باهاشون کار کنی. برای هر کدومشون یک پیام کوتاه و اختصاصی بفرست — با یک ایده ساده یا پیشنهادی که بتونه فوراً براشون ارزش ایجاد کنه و یکی از مشکلاتشون رو برطرف کنه. با این استراتژی میتونی همکارهای موفقی رو شکل بدی.
✦ اگر کارفرما هستید
پیدا کردن نیروی متخصص و قابلاعتماد در وبسایتهای فریلنسری، به شغل دوم تبدیل شده! بررسی صدها پیشنهاد مشابه و انتخاب کسی که واقعاً حرفهای، متعهد و خوشقول باشه، کار سادهای نیست. اگر به دنبال خروجی باکیفیتتر و تجربه همکاری حرفهایتری هستید، شاید وقتشه سبک همکاریتون رو تغییر بدید. در ادامه، مسیرهایی رو معرفی میکنیم که میتونن جایگزین مؤثری برای پلتفرمهایی مثل پونیشا باشند.
1. لیستی از فریلنسرهای مطمئن ایجاد کنید
از همکاران یا اطرافیانتون بخواید افراد حرفهای رو بهتون معرفی کنن. وقتی یک نفر خوب پیدا کردید، سعی کنید روی یک همکاری بلندمدت باهاش سرمایهگذاری کنید. اینطوری دیگه لازم نیست برای هر پروژه از اول دنبال فریلنسر جدید بگردید. حتی وقتی به تخصصهای دیگهای هم نیاز داشتید، همون فریلنسر میتونه افراد حرفهای دیگهای رو بهتون معرفی کنه — چون معمولاً این دسته از متخصصین، با افراد حرفهای در حوزههای مختلف در ارتباطند.
2. همکاری بلندمدت داشته باشید
با یک فریلنسر حرفهای، به صورت بلندمدت کار کنید. این نوع همکاری باعث میشه اون فرد شناخت عمیقتری از کسبوکار شما پیدا کنه، خروجیها باکیفیتتری ارائه بده و شما هم زمان کمتری برای توضیحیات تکراری صرف کنید. تجربه نشون داده که یک همکاری مستمر، همیشه بهتر از ده تا همکاری پراکنده است.
3. از سایتهای تخصصی کمک بگیرید
خیلی از فریلنسرهای حرفهای رو میتونید توی وبسایتها و انجمنهای تخصصی پیدا کنید. مثلاً اگه دنبال یک طراح گرافیک خلاق هستید، Behance و Dribbble پر از نمونهکارهای حرفهایه یا برای پیدا کردن برنامهنویس هم GitHub انتخاب خوبیه؛ جایی که میتونید پروژهها، سبک کدنویسی و میزان فعالیت توسعهدهندهها رو ببینید. اینجوری به جای گشتن بین صدها پروفایل بدون سابقه مشخص، مستقیم میرید سراغ کسایی که در حوزه کاریشون تخصص دارند.
4. با استودیوهای کوچیک همکاری کنید
اگه از مدیریت لحظهبهلحظه پروژهها خسته شدید، وقتشه با یک تیم کوچیک کار کنید که مسئولیت نتیجه رو کامل بهعهده میگیره. به جای اینکه با چندتا فریلنسر جدا کار کنید، سراغ یک استودیو ۳-۴ نفره برید که استراتژی، اجرا و مدیریت پروژه رو یکجا براتون انجام میدن. این سبک همکاری معمولاً حرفهایتر و قابلاعتمادتره — مخصوصاً اگه وقت و انرژی محدودی دارید.
نظر شما در این مورد چیه؟
در آخر نباید فراموش کنیم که بازار فریلنسری ایران هنوز در حال شکلگیری است. مشکلاتی مثل نبود استانداردهای شغلی، شفاف نبودن دادهها و رقابت ناعادلانه، بخشی از مسیر رشد طبیعی این فضاست. اما به مرور، با آگاهتر شدن کاربران، این اکوسیستم میتواند سالمتر، عادلانهتر و کارآمدتر شود. خیلی ممنون ❤ که تا اینجای مقاله با ما بودید. اگر تجربهای در استفاده از وبسایت پونیشا دارید؟ و یا به عنوان فریلنسر یا کارفرما با مشکلات ذکر شده مواجه شدهاید؟ تجربه خود را در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.
